Anna vluchtte twee jaar geleden uit Oekraïne: 'Dat het zo lang zou duren, had ik nooit verwacht'

© RTV Utrecht
Utrecht - Het is vandaag twee jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. Nog steeds melden dagelijks nieuwe gevluchte Oekraïners zich aan bij de Utrechtse noodopvang in de Jaarbeurs. Ook Anna Zinchenko maakte hier voor het eerst kennis met Nederland, twee jaar geleden. "Utrecht is lief voor mij. Ik hou van Utrecht, en Utrecht van mij."
"Als er oorlog uitbreekt, zien we elkaar bij de auto." Die afspraak maakte Anna bijna een half jaar voor de oorlog al met haar zus. Mocht Rusland toch besluiten Oekraïne te 'infiltreren', dan zouden ze voorbereid zijn om snel te kunnen vertrekken. Een aantal maanden later viel Rusland inderdaad binnen.
Samen met haar toen 11-jarige zoon Danylo, haar zus en de hond begon de vlucht uit Kiev. Veilig de stad uitkomen was al een obstakel, net als de verdere reis naar de Poolse grens. "Ik was vooral verbaasd hoe kalm kinderen en huisdieren zijn op zo'n moment. Alsof ze aanvoelen dat mama vanuit pure paniek handelt."
Anna wordt emotioneel als ze vertelt over de reis. Vlak voor Poolse grens heeft ze afscheid moeten nemen van haar zus. "Ze wilde blijven. Ze kon Oekraïne niet achter zich laten. Ik wist wel dat ik door moest, voor Danylo." En haar zus is lang niet enige die Anna achter zich heeft moeten laten. Sommige familieleden en vrienden moesten het leger in, anderen – zoals Anna's ouders – zijn uit vrije wil gebleven.

Psycholoog

Voor de oorlog werkte Anna in Kiev als psycholoog. Hoewel daar in Oekraïne eerder nog een flink taboe op heerste - "In de Sovjetunie ging je alleen naar de psycholoog om je brein te laten fixen als je mening afweek dan die van het regime" - lijkt dat door de oorlog te veranderen.
Vandaag de dag werkt Anna namelijk weer als psycholoog, maar dan in Utrecht. Hier helpt ze gevluchte Oekraïners trauma's verwerken en geeft ze anderen advies bij het vinden van stabiliteit in een vreemde omgeving. Dit doet ze bij Vital’nya Anne op de Kanaalstraat in Utrecht. Op deze plek worden allerlei diensten en activiteiten voor gevluchte Oekraïners georganiseerd. Anna: "Vital’nya betekent woonkamer. En dat is deze plek voor veel mensen ook. Dit is een thuis voor ons, een tweede huis."
Anna Zinchenko verwachtte maar 'voor eventjes' in Nederland te zijn
Hoe anders is dat vergeleken met twee jaar geleden. Anna en Danylo kwamen aan op Utrecht Centraal. Anna wist eigenlijk niet wat ze moeten doen. Ze sprak de taal niet, ze wist eigenlijk niks over het land en ze was bang. "Ik kon alleen met mensen praten via GoogleTranslate op mijn telefoon", vertelt ze.
Vanaf het station vonden ze makkelijk de weg naar de crisisopvang Oekraïense vluchtelingen in de Jaarbeurs, dezelfde plek als waar vanmiddag de oorlog groot herdacht wordt. Anna: "Utrecht Centraal en de trappen in de Jaarbeurs. Voor mij zijn dit hele bijzondere plekken. Hier begon mijn nieuwe leven."
Inmiddels zijn Anna en Danylo helemaal gewend aan Utrecht. "Met de mensen in de crisisopvang dachten we dat dit tijdelijk zo zijn. Dat het zo lang zou duren, had ik nooit verwacht."
Anna was jarig toen ze voor het eerst wakker werd in de opvang in de Jaarbeurs. "Mijn zoon vond dat we het moesten vieren. Dus we gingen de stad in." Danylo is in een oogopslag verliefd en vraagt zijn moeder of ze hier kunnen wonen. "Ik moest het hem beloven."

Twee werelden

Twee jaar later woont Anna inderdaad in Utrecht, al eventjes. Ze heeft hier werk en een vriend. Ze spreekt vloeiend Engels en zoon Danylo zelfs al Nederlands. Zou ze ooit nog terug willen?
"Ik heb nu een andere reden om hier te willen blijven. Maar ik heb nog steeds een groot hart voor Oekraïne. Het is moeilijk om over de toekomst na te denken. Ik ga in elk geval bijdragen aan de wederopbouw", vertelt Anna. Ze merkt dat ze het moeilijk vindt als ze deze vraag krijgt. "Iedereen is zo goed voor ons, maar ik weet ook wel dat we hier niet helemaal gewenst zijn."
Met lede ogen volgt Anna elk uur het nieuws. "Ik ben altijd bang dat ik op het nieuws zie dat er vrienden van mij zijn overleden." Na twee jaar is de situatie volgens de moeder alleen nog maar erger geworden. "Het is een uitzichtloze oorlog", vertelt ze.
"Het voelt als twee werelden. Utrecht is lief voor mij. Ik hou van Utrecht, en Utrecht van mij. Tegelijk is dit ook een moeilijke plek. Deze stad herinnert mij aan mijn thuisland. Aan wat er is gebeurd en aan waarom ik hier ben. Het was niet mijn keuze om hier te komen."