Collectief winkelverbod Hoog Catharijne moet dieven en overlastgevers weren

Burgemeester Dijksma en de winkelmanager van de MediaMarkt
Burgemeester Dijksma en de winkelmanager van de MediaMarkt © RTV Utrecht
Utrecht - Met een collectief winkelverbod willen ondernemers in het Utrechtse winkelcentrum Hoog Catharijne overlastgevers en winkeldieven weren. "Ik hoop dat het een afschrikkende werking heeft", zegt ondernemer Ramon Terstegen.
"Het zal wellicht ook met het mooie vernieuwde winkelcentrum te maken hebben. Meer bezoekers, dus ook meer winkeldiefstallen", zegt Jan Hagenouw van winkeliersvereniging Hoog Catharijne. "Het lijkt wel of ze steeds brutaler worden. Vaak zijn het boevenbendes met geprepareerde tassen." Daar stoppen ze folie in zodat beveiligingspoortjes niet afgaan. Het is een kat en muisspel, want winkeliers moeten daar weer een maatregel voor bedenken.

Grote schade bij MediaMarkt

Het afgelopen jaar werd in Nederland bijna 45.000 keer aangifte gedaan van winkeldiefstal, aldus het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV). "Helaas gaat dat ook gepaard met toename van agressie en geweld", zegt adviseur Wildeboer. Ook Hoog Catharijne heeft te maken met een toename aan winkeldiefstallen. Exacte aantallen zijn niet bekend, maar ondernemers bevestigen dat het probleem groter is geworden de laatste jaren.
Zo ziet de winkeliersverenging dat de MediaMarkt wekelijks grote schade lijdt. "Dingen worden daar zichtbaar en onzichtbaar beveiligd, maar een deel verdwijnt alsnog", zegt Hagenouw. Hij is blij met het collectieve winkelverbod. "Het is hard nodig, zo'n systeem."
Daarom ontwikkelde Wildeboer van het CCV een protocol voor Hoog Catharijne. Met een collectieve winkelontzegging (CWO) kan een overlastgever de toegang tot meerdere winkels ontzegd worden. Tot vandaag werd bij een diefstal een dief aangehouden en kon de ondernemer een individueel winkelverbod aanvragen. "Maar de dief kon nog wel bij de ondernemende buurman naar binnen", zegt Wildeboer.
Als iemand zich nu misdraagt of iets steelt, krijgt hij een waarschuwing die een jaar geldt bij de aangesloten winkels. Gaat hij de mist in binnen dat jaar, dan volgt een verbod voor alle aangesloten winkels. In Nederland zijn er vijfendertig gebieden die met dit systeem werken, waarvan vijf in de stad Utrecht. Ook in Amersfoort en Nieuwegein wordt de maatregel toegepast.
"Komend jaar zien we een toename in het aantal aanvragen", zegt Wildeboer. "Hoog Catharijne is niet uniek, maar wel een winkelcentrum met een landelijke uitstraling: een gebied dat meer aandacht trekt dan een winkelcentrum in een andere stad."

'Neuzen dezelfde kant op'

Ondernemer Ramon Terstegen van herenmodezaak Bob Bayer wil best vertellen hoe het eraan toegaat. "Kom, dan gaan we even achter zitten." De kledingwinkel met luxe herenmode is overzichtelijk qua oppervlakte, toch hangen er tien camera's.
“Heel blij dat het er komt", reageert hij op de nieuwe maatregel. "Elke winkelier wil zo min mogelijk diefstal hebben, dus een collectief winkelverbod brengt wel iets teweeg." In zijn zaak verkoopt prijzige kleding van merken als Armani Exchange, Dsquared2 en Hugo Boss. "Je zit met z’n allen in een winkelcentrum en de neuzen moeten allemaal dezelfde kant op staan", zegt Terstegen. "Het is ook makkelijk: als je weet dat iemand bij de Zara heeft gestolen, dan komt hij hier ook niet meer binnen."
"Wij hebben een klein team en kunnen aardig scannen wie verkeerde bedoelingen heeft. Dat doen we door te letten op gedrag en uiterlijk van mensen. En we zitten met z’n allen erop, gaan er dan dichtbij staan. En dan zijn ze snel weer weg. Daarom hebben wij in verhouding weinig last van diefstal."

Registratiesysteem

Een diefstal met geweld leidt direct tot een collectief verbod van twee jaar. Maar bij overlast, zoals vervelend ophouden of lawaai maken, moet de ondernemer eerst aangeven dat de overlastgevende persoon de winkel moet verlaten. "Als iemand na herhaaldelijk vragen niet weggaat, kan je de politie bellen. En dat leidt allemaal tot opname in het registratiesysteem", zegt Wildeboer.
Op dit moment doen zestig winkels mee. In Hoog Catharijne zijn in totaal 110 winkels en dertig horeca ondernemers. "Sommige ondernemers doen inderdaad niet mee, of kunnen later instappen", zegt de adviseur. Hagenouw: "Sommige ondernemers kijken de kat uit de boom. Ik hoop op meer dan 90 procent. Het werkt het best als de collectiviteit groot is."

Afschrikkende werking

Volgens het CCV is de maatregel effectief om overlast en diefstal tegen te gaan. Op andere locaties zorgde de maatregel voor een afname van het aantal winkeldiefstallen, zegt Wildeboer. Voordat het systeem in werking treedt, moet een vergunning worden aangevraagd bij de autoriteit persoonsgegevens (AP) wegens de privacywet.
De registraties worden in een systeem gezet die via een website en app beschikbaar zijn voor ondernemers. "Personen worden daarin geregistreerd met foto en de winkel waar het vergrijp heeft plaatsgevonden", legt Wildeboer uit. Hij benadrukt dat de handhaving bij de ondernemer zelf ligt. In de personeelsruimte mag hij zijn personeel op de hoogte houden en foto's ophangen. "Daarmee hoop je dat iedereen scherp en alert is", zegt Wildeboer. "Maar uiteraard niet in de winkel, dat mag absoluut niet."
Is zo'n systeem wel werkbaar met het onthouden van zoveel gezichten? "Hoe het gaat werken moeten we zien. Vaak opereren ze in groepen en de beveiligers kennen hun pappenheimers", zegt Hagenouw van de winkeliersvereniging. "We willen van deze mensen af. We willen een schoon en veilig winkelcentrum." Ondernemer Terstegen sluit zich daar bij aan. "Ik hoop dat het een afschrikkende werking heeft, ook omdat er aandacht voor is."