Wethouders door het stof na miljoenenstrop sociaal werkbedrijf: 'Ingehaald door actualiteit'

© Pixabay
Utrecht - Wethouders Linda Voortman en Susanne Schilderman geven toe dat ze niet goed genoeg hebben gehandeld rond de grote tekorten bij de Utrechtse Werkbedrijven (UW). Zij hadden de Utrechtse gemeenteraad eerder moeten informeren over de financiële problemen van UW.
Het bedrijf kon de salarissen van afgelopen december niet meer betalen. De raad werd de dag voor kerst overvallen met een geheime brief van de wethouders. De raad was unaniem ontstemd over de timing van die brief.
Bij UW werken zo’n duizend mensen. Het bedrijf richt zich op mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dat kan zijn om te re-integreren in het arbeidsproces. Maar er is ook een groep permanent aan het werk voor UW. Het bedrijf is onder andere actief in de metaalsector, de schoonmaak en het groen. Ook verricht het regelmatig verpakkingsklussen.
Het bedrijf is een zelfstandige bv, maar de gemeente is de enig aandeelhouder. In de zomer van 2023 bleek het bedrijf in financieel zwaar. De gemeente hoorde dat pas in september. In december bleek er zo’n chronisch tekort aan geld, dat salarissen niet meer betaald konden worden. Wethouders Schilderman (D66) en Voortman (GroenLinks) trokken de portemonnee en maakten met spoed anderhalf miljoen euro extra over, in de vorm van een subsidie.
Pas op 23 december kreeg de gemeenteraad te horen van de problemen, vandaag volgde een debat. De raad heeft unaniem begrip voor het overmaken van het geld. Het zou onbestaanbaar zijn als de duizend medewerkers in december geen salaris zouden krijgen. Maar nagenoeg net zo unaniem is de raad in het veroordelen van het moment van versturen van de brief van de wethouders aan de raad op de zaterdag voor Kerst.

Heads up

De wethouders trokken zich die kritiek aan. “Wat we hadden moeten doen? We hadden u begin december een heads up (een korte waarschuwing, red.) moeten geven”, zei Voortman tegen de raad. “Dan hadden we u vlak voor kerst nogmaals moeten informeren met nieuwe informatie.”
De reden voor de timing van de brief is de snelheid van ontwikkelingen bij UW. In eerste instantie was er alleen een vermoeden dat er een tekort was. De wethouders wilden eerst duidelijkheid voor ze de raad zouden informeren. Toen die duidelijkheid er was, bleek er een acuut geldtekort. En tenslotte werd de directeur van UW op non-actief gesteld, op voorspraak van de Raad van Commissarissen.
Voortman gaf aan dat een brief aan de raad klaarlag, maar dat de actualiteit de inhoud daarvan inhaalde. Toch had het anders gemoeten. “Als we u eerder hadden geïnformeerd, dan hadden we u beter meegenomen. Dat we dat niet gedaan hebben vind ik ongelukkig.”
Wethouder Schilderman liet doorschemeren dat de gemeente niet goed is ingelicht door de directie van UW. Zij gaat onderzoeken hoe problemen in de toekomst voorkomen kunnen worden, waarbij ingrijpende wijzigingen bij UW niet worden uitgesloten. In de uitzending van Stadhuisplein op Bingo FM deed Ilse Raaijmakers (PvdA) de suggestie om de BV op te heffen en om UW een dienst van de gemeente te maken. Schilderman zei toe om dit scenario mee te nemen, en na de zomer de raad te vertellen hoe het anders en beter kan bij UW.

Geklungel

De raad was kritisch op meer misstanden bij UW, zo bestempelde het CDA de situatie als bestuurlijk geklungel. D66 maakte melding van mogelijke sociale onveiligheid voor het personeel bij UW. En zowel Utrecht Solidair als EénUtrecht hekelden de grote hoeveelheid managers en andere overhead bij het bedrijf, ze noemen het een "waterhoofd".
Wethouder Schilderman erkende dat de overhead bij UW omlaag zou moeten. Omdat er nu allerlei onderzoeken zijn, zal de overhead dit jaar verder oplopen. Een deel van het debat vond vandaag plaats achter gesloten deuren. Pers en publiek waren daarbij niet aanwezig. In dat deel zal waarschijnlijk gesproken zijn over de rol van de geschorste directeur in het debacle. Daarover werd tijdens het openbare deel van het debat angstvallig gezwegen.
Of de raad genoegen neemt met de excuses en uitleg van de wethouders moet later blijken. Dit debat vond plaats in een commissie. Pas bij een vergadering van de voltallige raad kunnen moties ingediend worden. Dan zal blijken of er moties van treurnis of afkeuring zullen worden ingediend. Het is overigens onwaarschijnlijk dat die moties dan een meerderheid krijgen, de coalitiepartijen zullen die niet steunen, is de verwachting.