'Utrecht zakt door absolute humanitaire ondergrens': zes daklozen ondanks vrieskou geweigerd bij opvang

© RTV Utrecht
Utrecht - Zes dak- en thuisloze mensen zijn afgelopen week in Utrecht geweigerd bij de opvang, ondanks de vrieskou. Er was geen plek meer voor hen. De zorgen over het structurele gebrek aan noodopvang in de stad groeien.
Het geldt als "de absolute humanitaire ondergrens", vinden hulpinstanties: de opvangregeling voor dak- en thuisloze mensen op dagen en nachten waarin het vriest. In de grote steden, waaronder Utrecht, geldt dan de zogeheten koudweerregeling. Iedereen zonder dak boven het hoofd mag dan in de opvang slapen, ook degenen die daar normaal gesproken geen recht op hebben. Toch ging het eergisteren mis.
Stichting Goud postte op LinkedIn over het incident.
Stichting Goud postte op LinkedIn over het incident. © LinkedIn Stichting GOUD
"Het is een ongeluk dat je al maanden aan ziet komen", zegt Marcel Vonk van stichting GOUD, die zich in Utrecht inzet voor dak- en thuislozen. "Al langer waarschuwen we dat het krap is in de opvang. Daarom zijn er hotelbedden ingezet. Dat is een houtje-touwtje oplossing, er is behoefte aan iets structurelers."
Als een flatgebouw afbrandt, kan de Veiligheidsregio ook een gymzaal regelen. Waarom kunnen we dat dan niet als mensen buiten doodvriezen?
Marcel Vonk
Volgens stichting GOUD zijn er zo'n 40 tot 60 extra bedden nodig in de stad, die ingezet kunnen worden tijdens koud weer. "Hotels zouden echt een noodoplossing moeten zijn, alleen voor het uiterste geval."
Volgens Vonk kan het nooit zo'n ingewikkeld vraagstuk zijn. "Als een flatgebouw afbrandt, kan de Veiligheidsregio Utrecht ook een gymzaal regelen. Waarom kunnen we dat dan niet als mensen buiten doodvriezen?"

Daklozenproblematiek groeit

Het vriest al een paar dagen. En hoe langer de kou aanhoudt, hoe meer mensen aankloppen bij de opvangcentra voor een bed. In Utrecht kunnen mensen tijdens de koudweerregeling terecht bij de opvang aan de Stadsbrug en de Zeehaenkade. Als die geen plek meer hebben, proberen reguliere opvangcentra te kijken of ze iets kunnen betekenen. Als dat niet lukt, wordt er uitgeweken naar hotelkamers.
Instanties waarschuwen er al langer voor dat de daklozenproblematiek in de stad groeit, onder meer door arbeidsmigranten uit Oost-Europa. Zij komen naar Nederland om te werken, maar als zij hun baan verliezen, raken ze vaak ook hun onderdak kwijt. In veel gevallen hebben zij volgens Europese regelgeving geen recht op opvang. Nu de koudweerregeling van kracht is, hebben ze dat dus wel en kloppen er meer mensen aan.

Schaamte

"Overigens is het probleem er ook zonder de vrieskou. Hiervoor heeft het maandenlang geregend. En waar je je op kou nog enigszins kunt kleden, is dat bij regen niet het geval. Op een gegeven moment ben je helemaal doorweekt en warm je gewoon niet meer op."
Hoe het nu met de zes geweigerde mensen gaat, weet Vonk niet. "Het probleem is: als je iemand eenmaal wegstuurt, is de kans op terugkeer heel klein", verzucht hij. "De drempel om hulp te vragen is heel hoog, de schaamte is vaak groot. Wat ik wel weet is dat ze ijskoud waren en dat ze gisteren nog bij Villa Vrede (dagopvang en activiteitencentrum voor mensen zonder papieren, red.) bij de dagopvang zijn geweest. Maar ze zijn helaas niet meer bij ons in beeld."

Onderliggende probleem

In de Utrechtse politiek komt binnenkort aandacht voor het voorval. PvdA-raadslid Ilse Raaijmakers is "geschrokken" van het bericht. "Niet slapen in de vrieskou is een humanitaire ondergrens die we moeten bewaken. Als dat niet meer lukt, moeten we actie ondernemen. Ik begrijp dat de druk in andere steden niet zo hoog is als bij ons. Ik wil graag van verantwoordelijk wethouder Rachel Streefland weten hoe dat zit en ga daar vragen over stellen."
Raaijmakers maakt zich zorgen, zeker omdat "de winter net is begonnen". De opvang in hotels vindt ook zij niet ideaal. "Maar het is beter dan buiten. En vastgoed is nu eenmaal niet veel voorhanden in deze stad. Aan de andere kant is het een hele dure oplossing. Maar goed, duur is dakloosheid sowieso. Daarom moeten we ook veel meer inzetten op de bestrijding van het onderliggende probleem ervan."