Wat bezielt de Utrechtse winterzwemmers? 'De hele dag nagenieten'

© RTV Utrecht
Utrecht - Een donkergrijze lucht, sneeuw en akelige kou. Terwijl menigeen de verwarming vanmorgen vroeg nog wat hoger zet, verzamelt zich een groep zwemmers bij de Munt in Utrecht. Ze staan te trappelen om een duik te nemen. Wat bezielt de winterzwemmer?
Spreek winterzwemmers en ze beginnen over de "positieve groepsvibe". Zo is het vanmorgen ook bij de Munt. Deelnemers uit de wijk Lombok, verenigd in een appgroep, motiveren en enthousiasmeren elkaar. Op de steiger straalt het ongeduld er vanaf. Deze mensen willen maar één ding: het water in. Terwijl het net nog sneeuwde.
Passerende fietsers kijken verbaasd naar de groep in zwemkleding, vermoedelijk onwetend van de geneugten van winterzwemmen. "Ik kan niet wachten", zegt een van de badgasten schuddend met zijn benen. "Ik kijk er echt naar uit om de kou te ervaren. Het geeft een heel lekker gevoel en ik kan er de hele dag van nagenieten."

Niet eerst met de teen

Naast hem staat een vrouw in een badjas. Is ze er klaar voor? "Zo snel mogelijk erin, dat is het beste. Niet eerst met de teen, dan ga ik niet meer." Een andere zwemster vertelt dat ze een kick krijgt van winterzwemmen. "Als je eruit komt, voel je je warm worden en daar heb je de hele dag plezier van. Een heel fijn en energiek gevoel. Maar hé, ik ga er nu echt in, anders ben ik straks de laatste."
Vincent Feith is als coach verbonden aan het Centrum voor Koudetraining. Hij legt graag uit wat winterzwemmen zo fijn maakt. "Door het koude water worden gelukstofjes aangemaakt: endorfine en dopamine. Je voelt je lekker opgewekt als je eruit komt."
Vincent was vijf jaar geleden overspannen en kwam er mede bovenop door regelmatig in ijskoud water te plonzen. "Ik voelde mijn lichaam niet meer en het winterzwemmen hielp heel goed. Ik miste wel training. Toen ben ik daar zelf mee begonnen."

Flauwekulhype?

Winterzwemmen of ijsbaden nemen is erg populair, mede door 'iceman' Wim Hof. In hoeverre is het een hype, flauwekul misschien wel? "Een hype is het zeker, maar flauwekul zou ik niet zeggen", vindt Vincent. "Wetenschappelijke studies tonen aan dat het gezond kan zijn om koud af te douchen. Uit een onderzoek van het UMC Amsterdam bleek bijvoorbeeld dat het leidde tot 29 procent minder ziekteverzuim."
In Slavische en noordelijke landen wordt al eeuwen aan winterzwemmen gedaan, stipt Vincent aan. Toch is het niet voor iedereen goed om het ijskoude water in te gaan. "Er zijn zogenoemde contra-indicaties, zoals epilepsie, een hartritmestoornis of een zwangerschap. Het is dan niet handig om het te doen, maar dat geldt ook voor veel andere sporten. Als je gezond en fit bent, kan je het gewoon proberen. Mijn advies is wel om het kort te houden. Ga hooguit een paar minuten het water in."

Hoe kan je genieten?

Kou is voor de één een verschrikking en voor de ander het summum van genot. Hoe kan je genieten van winterzwemmen? "Het draait om hartcoherentie en ademtechniek. Je schrikt eerst en gaat kort, hoog en oppervlakkig ademen. De truc is ontspannen en diep inademen, dat is voor veel mensen een uitdaging. Als je het lukt om rustig te ademen in het koude water, kan je ervan genieten." Hoe je die controle krijgt, is een kwestie van oefenen. "Je moet gewoon proberen om het over je heen laten komen."
Bij de Munt komen de eerste zwemmers uit het water. Je zou zeggen: meteen afdrogen en aankleden. "Nee, je moet eerst intern opwarmen", legt een zwemster uit. "Ik maak kniebuigingen om de beenspieren te activeren." Als de tintelingen komen, begint het grote genieten voor de groep. "Applaus voor jezelf", besluit Vincent de sessie. Want winterzwemmen, zo leert deze ochtend, gaat vooral over positiviteit.
Verslaggever Robert Jan Booij op pad met de Utrechtse winterzwemmers (1)
Verslaggever Robert Jan Booij op pad met de Utrechtse winterzwemmers (2)