9000 bewoners straks zonder huisarts? Sluiting dreigt voor gezondheidscentrum in Utrechtse wijk Kanaleneiland

© Google Streetview
Utrecht - Geen huisartsenpraktijk in de Utrechtse wijk Kanaleneiland: huisarts Nanja Danhof kan het zich niet voorstellen. Maar de dreiging van een mogelijke sluiting wegens woningbouw houdt haar bezig. Samen met andere zorgverleners en wijkbewoners vecht ze tegen het besluit. "Er is geen andere optie, we kunnen niet op straat staan."
"Ik vind het vooral heel erg frustrerend", vertelt praktijkhouder en huisarts Nanja Danhof met een diepe zucht. "We verlenen hier essentiële zorg met veel enthousiaste zorgverleners." Danhof is een van de tien huisartsen van Gezondheidscentrum Kanaleneiland, een centrale plek in winkelcentrum Nova aan de Bernadottelaan. In het gezondheidscentrum zijn ruim 100 zorgverleners werkzaam, waaronder huisartsen, fysiotherapeuten, diëtisten en logopedisten.
Huisarts Nanja Danhof
Huisarts Nanja Danhof © RTV Utrecht

Problemen met huisvesting

Vorig jaar ontvingen ze een brief van de pandeigenaar met een ''heftige" mededeling. De vastgoedbelegger Urban Interest wil 500 appartementen bouwen om "een verbeterde uitstraling en aantrekkingskracht van het winkelcentrum te creëren". Hierdoor zou het gezondheidscentrum moeten uitwijken naar een andere locatie. Sindsdien is Danhof druk bezig met het vinden van een nieuw pand, tot nu toe zonder resultaat. "Ik fiets hier door de wijk en zie allemaal prachtige gebouwen, maar voor ons is er geen plekje."
Daarin is de Utrechtse huisartsenpraktijk niet alleen: meer dan driekwart van de huisartsen heeft problemen met huisvesting. Dat bleek uit onderzoek van de Landelijke Huisartsen Verenging (LHV) in 2021. Te hoge huurprijzen, moeite met het vinden van geschikte panden of te weinig ruimte voor uitbreiding zijn de genoemde signalen.

Geen hersentumor

Huisvesting is een groot vraagstuk voor huisartsen, benadrukt een woordvoerder van de huisartsenvereniging. "De kracht van de Nederlandse huisartsenzorg is juist dat het laagdrempelig is omdat het zich in elke wijk bevindt." De vereniging heeft daarom een brochure uitgebracht met tips die huisartsen moet ondersteunen bij het zoeken naar geschikte huisvesting, in samenwerking met onder andere het ministerie van Volksgezondheid, de Vereniging Nederlandse Gemeenten en de Nederlandse Zorgautoriteit. Maar er is meer nodig, onderschrijft de LHV. Zo is het volgens de vereniging van belang dat gemeenten samenwerkingsafspraken maken en met de betrokken partijen naar oplossingen zoeken. "Als patiënten verstoten raken van hun huisartsenzorg is dat onwenselijk", zegt de woordvoerder.
Danhof kan het zich niet voorstellen dat er straks ruim 9000 wijkbewoners geen toegang meer zullen hebben tot een huisarts om de hoek. "We vechten er zo hard voor. Er is geen andere optie, we kunnen niet op straat staan." De huisarts vertelt dat haar praktijk gebruik maakt van krachtige basiszorg, een methode waarbij er naar alle aspecten van het leven van een patiënt worden gekeken. Zo wordt er naast de lichamelijke klachten ook gekeken naar de psychische klachten en sociaal-maatschappelijke problemen die spelen. "Wij hebben hele families in de praktijk: een oma, kinderen en kleinkinderen. Daarmee zijn wij een spil in de gezondheid van mensen."
Zo geeft Danhof het voorbeeld van een vrouw met hoofdpijnklachten die vandaag op het spreekuur kwam. Nadat de huisarts vroeg hoe het met haar ging, bleek dat ze niet lekker in haar vel zit. Ze maakt zich zorgen over haar zoon met een beperking. "Daarnaast bleek zij ook schulden te hebben door reiskosten voor de hulp." De hoofdpijn kwam dus niet door een hersentumor, waar ze bang voor was, maar door haar omstandigheden. Door even de tijd te nemen en stil te staan bij de sociale omstandigheden, was Danhof beter in staat om deze patiënt te helpen. Volgens haar vormt dat ook de essentie van het vak "Wij zien mensen die net uit de gevangenis zijn gekomen, mensen die psychisch in de war zijn, mensen die dakloos zijn. Ieder mens heeft een eigen achtergrond, maar ieder mens wil gezien worden zonder oordeel."

Patiënten-appgroep

Ook Amina Berkane Abakhou ziet met lede ogen aan wat een mogelijke sluiting van het gezondheidscentrum zou betekenen voor de wijk. De praktijk is laagdrempelig en voelt gastvrij volgens haar. "We hebben jarenlang hard gewerkt aan het opbouwen van een mooi netwerk met de eerstelijnszorg. Mensen hebben een vertrouwensband opgebouwd met de artsen. Moeten we dat straks allemaal weer opnieuw opbouwen?” vraagt ze zich af. Berkane Abakhou, werkzaam als coach en trainer, is zelf ook patiënt bij de huisartsenpraktijk. Ze kreeg vorig jaar een koninklijke onderscheiding voor het vrijwilligerswerk dat ze doet in Kanaleneiland.
Omdat ze wil voorkomen dat het netwerk in elkaar stort, heeft ze een patiënten-appgroep opgericht. Hierin worden patiënten op de hoogte gehouden van de vervolgstappen en kunnen hun zorgen worden gedeeld. Hun stemmen moeten worden gehoord, vindt Berkane Abakhou. "Niet iedereen bezoekt een buurthuis, maar een gezondheidscentrum is een plek waar iedereen heen gaat. Het speelt een centrale rol in het bevorderen van een goede gezondheid voor bewoners."
In een ideale situatie hoopt ze op een plek in de wijk waar zorg en welzijn samenkomen. Vorig jaar november werd er een brief verstuurd aan de Utrechtse gemeenteraad met het 'droomplan' voor een zogeheten community centrum in Kanaleneiland. Dit gebouw moet verschillende functies onderbrengen, waaronder een gezondheidscentrum, die "een gezonde en veerkrachtige gemeenschap" bevorderen. Meerdere zorgverleners en buurtteams ondertekenden het plan, waaronder Berkane Abakhou.

'Geen alternatief'

Als het gezondheidscentrum uit Kanaleneiland vertrekt, dan moeten mensen noodgedwongen naar een andere praktijk in een andere wijk. De vraag is dan nog maar of ze worden toegelaten, omdat je alleen ingeschreven kan worden bij een huisartsenpraktijk in jouw eigen postcodegebied. "Er is hier in de wijk geen andere huisartsenpraktijk en dus ook geen alternatief", zegt huisarts Danhof. "Wij vinden dat huisartsenzorg in de wijk thuishoort."
Het contract loopt nog tot juni 2026. Hoe de toekomst van het gezondheidscentrum in Kanaleneiland er daarna uitziet, is nog niet duidelijk. De gemeente is op de hoogte van de kwestie en gaat hierover in gesprek met de vastgoedontwikkelaar en het gezondheidscentrum.