Orange the World schijnt licht op geweld tegen vrouwen: 'Femicide is geen privéprobleem'

© Ingezonden
Provincie Utrecht - De relatie van Tessel ten Zweege (25) begon met complimentjes en cadeaus maar dat duurde niet lang. Haar ex-vriend werd gewelddadig en mishandelde haar zowel fysiek als mentaal. "Geweld tegen vrouwen is een maatschappelijk probleem."
Nadat Ten Zweege de gewelddadige relatie met haar ex-partner verbrak, werd ze met de dood bedreigd door hem. Nu, een aantal jaar later, heeft ze een boek geschreven over geweld tegen vrouwen. 'Femicide' kwam vorige week uit, vlak voor de wereldwijde actie 'Orange the world' waarbij gebouwen in oranje schijnwerpers staan om aandacht te vragen voor geweld tegen vrouwen. Een signaal dat nog altijd hard nodig is volgens Ten Zweege: "We moeten als maatschappij meer waakzaam zijn over de 'rode vlaggen' van vrouwenmoord."
© Bete photography
De oranje kleur van de verlichting is overigens niet zomaar gekozen: het staat symbool voor het licht van de opgaande zon, een teken van hoop op verbetering. Dat die hoop van onschatbare waarde is, daar weet Ten Zweege alles van. Eerder deelde ze bij RTV Utrecht haar verhaal over een gewelddadige ex-partner. "Het mentale geweld was misschien nog wel erger dan het fysieke", vertelde ze daarover.

Wat is femicide?

Femicide is vrouwenmoord en wordt meestal gepleegd door mannen. Bijna altijd is de dader de (ex-)partner of iemand met romantische interesse in de vrouw. Femicide komt voort uit opvattingen die niet meespelen bij moord op mannen. Dat kan zijn dat vrouwen onderdanig zijn aan mannen, of bijvoorbeeld vanuit eerwraak. Daarom valt vrouwenmoord door familie ook onder femicide.

"Het is voor Nederlanders makkelijker om het probleem te leggen bij specifieke gezinnen, individuele incidenten of zelfs de vrouw de schuld te geven", legt Ten Zweege uit. "Waarom gaat ze niet gewoon bij hem weg? Waarom zoekt ze dat soort mannen uit?" Volgens haar passen deze denkbeelden bij het neoliberale karakter van Nederland als progressief en gendergelijk land. "Maar dat beeld van ons land klopt eigenlijk helemaal niet, want in vergelijking met andere Europese landen komt femicide juist veel voor in Nederland."
Elke acht dagen is er in Nederland een slachtoffer van femicide, oftewel vrouwenmoord. Bij zestig procent van de vrouwelijke slachtoffers was de vermoedelijke dader een (ex-)partner. Bij mannelijke slachtoffers is dat vier procent. In veel gevallen komt femicide voor wanneer een vrouw heeft geprobeerd het uit te maken met haar vriend, of signalen afgeeft dat zij niet langer geïnteresseerd is in de relatie met hem.
Zo werd Willeke uit Everdingen in februari 2020 vermoord door haar man, een agent, die daarna zelfmoord pleegde. Haar broer Henk onthulde deze zomer een monument in Vianen voor haar en alle andere vrouwen die slachtoffer zijn geworden van vrouwenmoord en huiselijk geweld.

Victim-blaming

Volgens Ten Zweege wordt femicide nog te vaak gezien als een 'privéprobleem', terwijl het juist een maatschappelijk issue is. "We zijn als maatschappij nog onvoldoende op de hoogte over waar we naar moeten uitkijken en wat we vervolgens met die informatie moeten doen." Terwijl femicide zaken volgens haar 'één van de meest voorspelbare moorden' zijn. "Wanneer een partner bijvoorbeeld geweld gebruikt tegen huisdieren, vaker dreigt met geweld, dodelijk geweld of dwingende controle toepast, is de kans op femicide sterk aanwezig."
Een gevoel van afwijzing en het verlies van controle over een vrouw is wat sommige mannen tot femicide zet, ziet Ten Zweege. "In mijn optiek ligt daar aan ten grondslag dat mannen het idee hebben dat een vrouw hun bezit is, en niet een autonoom persoon die eigen keuzes makenvoor hun eigen belang."
Van sommige nabestaanden hoorde ze dat zij na de dood van hun dochter, zus of vriendin, nog indirect de schuld in de schoenen kregen geschoven. Het slachtoffer de schuld geven, ook wel victim-blaming genoemd, drukt zwaar op de nabestaanden. Ook wordt er soms gesproken over een 'familiedrama' wanneer duidelijk is dat het om moord gaat. "De term familiedrama lijkt net alsof iemand door een mysterieus drama van het leven is beroofd, alsof er geen dader is."
Maar niet in alle gevallen vindt femicide plaats wegens een relatiebreuk. "Ook sekswerkers worden wel eens vermoord door cliënten wanneer zij bijvoorbeeld een service weigeren of worden transgender vrouwen vermoord wegens hun trans identiteit."

Uit de taboesfeer

De auteur is 'ontzettend blij' met de verschillende initiatieven en organisaties die samenwerken om het probleem aan te pakken. "Geweld tegen vrouwen is een maatschappelijk probleem, dat samenhangt met problemen als armoede, slechte huisvesting en genderongelijkheid", legt ze uit.
Volgens Ten Zweege blijft het een zwaar onderwerp waar mensen niet graag over praten, maar is het nu wel enigszins uit de taboesfeer gehaald. "Als 19-jarig meisje had ik er echt baat bij gehad als ik vaker met mijn vriendinnen had gepraat over wat wel en niet normaal is binnen een relatie."
Christel Meijerman zet zich in voor 'Orange the world' en dit is waarom: