Opnieuw krijgen bijzondere groepen voorrang op sociale woningen in Utrecht

© Marc van Rossum du Chattel
Utrecht - Bijzondere en kwetsbare groepen krijgen in het nieuwe jaar voorrang bij het toewijzen van een sociale woning in Utrecht. Het gaat om statushouders, mensen uit de maatschappelijke opvang, jongeren uit instellingen en ex-gedetineerden. Dat bleek tijdens een commissievergadering van de Utrechtse gemeenteraad.
In de zomer 2022 gingen alle sociale woningen gedurende vier weken naar bijzondere en kwetsbare doelgroepen. Hoe de voorrangsregeling er begin volgend jaar gaat uitzien is nog niet bekend.
De wachtlijst voor een sociale woning in Utrecht is lang, sommige woningzoekenden moeten twaalf jaar wachten. Op dit moment wordt 30 procent van de woningen die beschikbaar komt toegewezen aan mensen of gezinnen uit bijzondere of kwetsbare doelgroepen. Dat blijkt niet voldoende. Dit jaar zijn volgens het college van burgemeester en wethouders 1620 sociale huurwoningen voor kwetsbare Utrechters nodig. Tot nu toe zijn er 450 aan die doelgroep toegewezen. Ook voor volgend jaar dreigt een groot tekort van 900 woningen.

Doorstroming

Tot die doelgroepen horen naast statushouders ook bijvoorbeeld jongeren die hun jeugd hebben doorgebracht in pleeggezinnen en jeugdzorginstellingen, en nu op zichzelf willen gaan wonen. Ook zitten er veel mensen in de maatschappelijke opvang, die daar een plaats bezet houden, maar zouden kunnen doorstromen naar een zelfstandige woning. Ook ex-gedetineerden en vrouwen in de vrouwenopvang hebben een plek nodig om te wonen.
Het probleem is niet nieuw maar het college pakt niet door, is de opvallende kritiek van een aantal coalitiepartijen uit de raad. Fractievoorzitter Rik van der Graaf van de ChristenUnie beet het spits af, in de kritiek. "Voor ons heeft het de allerhoogste prioriteit om deze kwetsbare groepen een dak boven het hoofd te bieden", zei hij in de raad. Als het aan de ChristenUnie ligt, wordt weer gedurende een beperkte tijd 100 procent van de sociale woningen toegewezen aan kwetsbare Utrechters.
Rick van der Zweth van de PvdA ging een stap verder in zijn kritiek. "We doen als gemeente niet genoeg, er is sinds vorig jaar te weinig gedaan", zei hij richting het college. Ook hij wil extra voorrang voor de bijzondere groepen, maar 100 procent van de woningen gaat hem te ver. Hij denkt aan een percentage tussen de 32 en 37 procent.
Voor ons heeft de allerhoogste prioriteit om deze kwetsbare groepen een dak boven het hoofd te bieden
Rik van der Graaf (ChristenUnie)
Vorig jaar beloofde wethouder Dennis de Vries zoet en zuur aan de stad. Het zuur was dat statushouders voorrang kregen bij een woning. Het zoet zou zijn dat er op korte termijn 2500 tijdelijke woningen bij zouden komen. Maar daar is weinig van terecht gekomen. En dat tot groot chagrijn van coalitiepartij D66 en oppositiepartij VVD.
Maarten Koning (D66) vatte de situatie krachtig samen: "Er is het afgelopen jaar veel gebeurd maar geen resultaat geboekt." Volgens hem is het tekort aan woonruimte voor alle Utrechters voelbaar, vooral het feit dat die 2500 tijdelijke woningen niet van de grond zijn gekomen zit hem dwars. "Deze belofte wordt gewoon niet gestand gedaan. Terwijl er in de portefeuille wonen van wethouder De Vries een taskforce is gestart, die echt veel middelen heeft."
Ook Tess Meerding (VVD) probeerde wethouder De Vries (PvdA) te herinneren aan zijn belofte, maar die deed voorkomen alsof hij zich niet kan herinneren dat de voorrang en de extra tijdelijke woningen één deal was.

Geen 100 procent

Als het gaat om kwetsbare Utrechters zijn er veel wethouders betrokken, en dus deden maar liefst vijf wethouders mee aan het commissiedebat. Zo’n aantal komt zelden voor. Wethouder Streefland (ChristenUnie) gaf aan dat het idee om het percentage huizen voor bijzondere doelgroepen te verhogen, één van de voorstellen is waarmee ze binnen een aantal weken wil komen.
Maar ze liet niet doorschemeren hoe hoog het percentage gaat zijn en hoelang de voorrangsregeling gaat duren. Wel zei ze dat in sommige wijken het percentage van 30 procent van kracht blijft. Dan valt te denken aan Overvecht. Een groter percentage van mensen uit de bijzondere doelgroepen zou het evenwicht in de wijk geen goed doen, zo betoogde ze.
Alle partijen zijn het erover eens dat extra bouwen de permanente oplossing is voor de problemen. Daarbij kwamen veel ideeën naar voren. Zoals het ‘optoppen’, extra verdiepingen bouwen op bestaande flatgebouwen. Diverse partijen zoals GroenLinks en de ChristenUnie willen dat leegstaande kantoren worden omgebouwd tot woningen, zoals het Gildekwartier. Pepijn Zwanenberg (GroenLinks), zelf woonschipbewoner, pleit voor meer plekken op het water om te wonen.
Ook kan er bij nieuwe projecten gekozen worden voor een mindere kwaliteit en een kleinere oppervlakte. Zo kunnen er meer woningen gebouwd worden. Vooral die kleinere oppervlakte zit de PvdA dwars. Fractievoorzitter Van der Zweth noemt dat ‘kippenhokken’. Toch gaat hij schoorvoetend akkoord met een kleiner oppervlak, zolang dat niet het beleid wordt.
Een deel van de vergadering werd achter gesloten deuren gehouden. In dat geheime deel werd een lijst besproken met plekken in de stad waar tijdelijke woningen neergezet kunnen worden. Om onrust in de stad te voorkomen, mogen het publiek en de pers nog niet weten welke plekken daarvoor geschikt zijn. Wel blijkt dat GroenLinks dwarsligt als er voor tijdelijke woningen groen moet wijken. Uit het openbare debat bleek ook dat Polder Rijnenburg, waar veel ruimte beschikbaar is, niet op de lijst staat.
Over twee weken praat de raad opnieuw over het onderwerp. Dan worden er concrete voorstellen ingediend en worden er besluiten genomen.