Van Rossem Vertelt: ooit bevrijdden de Russen Utrecht en dat hebben we 100 jaar lang gevierd

Van Rossem Vertelt over Kozakkendag
Van Rossem Vertelt over Kozakkendag © RTV Utrecht
Utrecht - Niemand kent het meer en tóch was het een eeuw lang een belangrijke feestdag in Utrecht: Kozakkendag. 28 november was sinds 1813 een dag die groots gevierd werd met parades, verkleedpartijen, vuurwerk en een waar drankgelag. Maarten zocht uit wat we op die dag eigenlijk vierden en waarom we er weer mee ophielden.

In de nieuwe serie 'Van Rossem Vertelt' neemt Maarten van Rossem ons mee op een historische tocht dwars door de provincie. Hij behandelt deze keer het leven van feministe Joke Smit, het ontstaan van de Boerenleenbank, de stadsbranden in Utrecht en de Veengebieden in Veenendaal.

Van Rossem Vertelt: Waarom waren we zo blij met de Russen in Utrecht

Einde van de Franse tijd

Tussen 1795 en 1813 werd Nederland bezet door de Fransen. Op 28 november 1813 kwam er een einde aan die Franse overheersing. In alle vroegte bliezen de Franse troepen de aftocht door de Tolsteegpoort. Slechts enkele uren later arriveerden - via een ándere poort, die aan de kant van Wittevrouwen - troepen Kozakken van het Russisch-Pruisische leger op hun paarden als eersten bij de stad.

Een wonderbaarlijk soort

Inwoners van de stad bekeken hun bevrijders die eerste dagen met argusogen. Zo vertelt een ooggetuige 50 jaar na de bevrijding: "Met recht mogen wij zeggen: wonderbaarlijk soort; als men maar in aanmerking neemt hunne kleding en wapening. Zij zijn gekleed (...) met bonte rokken, pelsen, mantels, lange jassen en met verschillende soorten van mutsen met bont op het hoofd." Argusogen of niet, de bevrijding werd gevierd en ook de 100 jaar erna gold 28 november als een belangrijke feestdag.

Zuipfeest

De honderdste viering van Kozakkendag, in 1913, werd tevens de laatste viering van de bevrijding van de de Fransen. De viering van Kozakkendag werd, in verband met het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, opgeschort. Ook na de oorlog kwam de feestdag niet meer terug. De officiële lezing was dat het niet meer paste in het veranderde Europa, maar volgens velen werd dit vooral aangegrepen om een dergelijk zuipfeest met goed fatsoen af te schaffen.